Cùng với quyền tự do kinh doanh ngày càng được bảo đảm, thủ tục thành lập doanh nghiệp cũng ngày càng đơn giản. Đối với đa số ngành nghề, người dân chỉ cần đăng ký doanh nghiệp là có thể bắt đầu hoạt động.
Đó là một thay đổi tích cực.
Tuy nhiên, chính sự đơn giản của thủ tục lại dễ tạo ra một cảm giác rằng việc thành lập doanh nghiệp cũng đơn giản.
Theo tôi, đây là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Đăng ký thành lập doanh nghiệp chỉ là một thủ tục hành chính. Còn từ thời điểm doanh nghiệp được thành lập, chủ doanh nghiệp đã bước vào một vai trò pháp lý mới.
Song hành với quyền tự do kinh doanh là một hệ thống nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải thực hiện. Những nghĩa vụ này được quy định trong nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau như doanh nghiệp, thuế, kế toán, lao động, bảo hiểm xã hội và các quy định chuyên ngành, tùy thuộc vào lĩnh vực hoạt động của từng doanh nghiệp.
Điều đáng nói là những nghĩa vụ này thường không xuất hiện ngay trước mắt doanh nghiệp. Không giống như một khoản nợ đến hạn phải thanh toán, chúng vẫn tồn tại ngay cả khi chủ doanh nghiệp chưa biết đến hoặc chưa nhận thức đầy đủ về sự tồn tại của chúng. Vì vậy, không ít người cho rằng nếu chưa bị kiểm tra thì cũng chưa có vấn đề gì đáng lo.
Thực tế lại không hẳn như vậy.
Những nghĩa vụ đó vẫn nằm im ở đó, cho đến một ngày không sớm thì muộn sẽ được “triệu hồi” khi cơ quan nhà nước tiến hành thanh tra, kiểm tra hoặc khi doanh nghiệp thực hiện các thủ tục như thay đổi thông tin, chuyển nhượng hay giải thể. Lúc đó, những việc từng nghĩ là nhỏ hoặc từng bị bỏ quên mới lần lượt được đối chiếu.
Trong quá trình tư vấn, tôi gặp không ít trường hợp doanh nghiệp chỉ thật sự biết mình còn những nghĩa vụ chưa hoàn thành khi bắt đầu làm thủ tục giải thể. Có trường hợp là hóa đơn liên quan đến thanh lý tài sản, có trường hợp là hồ sơ lao động, có trường hợp là nghĩa vụ về bảo hiểm xã hội hoặc các tờ khai thuế còn thiếu.Điều đáng tiếc là phần lớn những trường hợp này không xuất phát từ việc cố tình vi phạm pháp luật.
Nhiều chủ doanh nghiệp đơn giản chỉ chưa từng được đặt ra một câu hỏi ngay từ đầu:
Sau khi thành lập doanh nghiệp, mình sẽ phải thực hiện những nghĩa vụ gì?
Theo tôi, đây mới là câu hỏi đáng được đặt ra trước khi nghĩ đến hồ sơ, thủ tục hay thời gian thành lập doanh nghiệp.
Bởi thành lập doanh nghiệp chỉ mất vài ngày.
Nhưng những trách nhiệm của một doanh nghiệp gắn chặt với chủ doanh nghiệp trong suốt quá trình hoạt động của nó.
Vì vậy, trước khi đưa Căn cước công dân cho một đơn vị dịch vụ để thành lập doanh nghiệp, điều cần chuẩn bị trước tiên không phải là một bộ hồ sơ.
Mà cần tự hỏi bản thân đã thực sự sẵn sàng cho những nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải tuân thủ ngay sau khi doanh nghiệp được thành lập.
